کتیبه بیستون

کتیبه بیستون در( در کناره شاهراه شرقی-غربی جاده ابریشم) 30کیلومتری شهرستان هرسین استان کرمانشاه نقش بسته بر دل کوه بیستون "کوه پر آوازه فرهاد و شیرین" قرار دارد. کتیه بیستون یادگاری از دودمان هخامنشیان است که به دستور داریوش بزرگ بعد از پیروزی و اسیر کردن گوماته مغ نوشته شده است. کتیبه بیستون یکی از مهمترین و مشهورترین سندهای تاریخ جهان و مهمترین متن تاریخی در زمان هخامنشیان است. کتیبه بیستون در ارتفاع 10متری از زمین و بر دامنه کوه پراو (در زبان کُردی به معنای پر آب) جای دارد . این کتیبه در سال 1385 به ثبت میراث یونسکو جهانی رسید.

این کتیبه دارای 5ستون می باشد:

ستون اول

  • عناوین داریوش و وسعت امپراطوری او
  • قتل بردیا و شورش گئومات مغ
  • کشتن گئومات و بازسازی امپراطوری
  • شورش آثرین در عیلام و ندئیت ب ئیر در بابل

ستون دوم

  • شورش مرتی در عیلام
  • شورش فرورتیش در ماد
  • شورش ارمنستان
  • پایان شورش ماد
  • شورش پارتیان

ستون سوم

  • شورش فراد در مرو
  • شورش وهیزدات در پارس
  • نبوکدرچر و شورش دوم بابل

ستون چهارم

  • از بین بردن دشمنان
  • مبارزه با دروغگویی
  • اهمیت عدالت در امپراطوری

ستون پنجم

  • بزرگداشت اهورا مزدا
  • درخواست شاه به مردمان آینده برای منتشر کردن متن سنگ‌ نبشته
  • یاری اهورامزدا به داریوش بزرگ
  • پیروز داریوش بر سکاها

کتیبه بیستون بزرگ ترین سنگ نبشته در جهان و تندیس هرکول

نکته‌های اصلی کتیبه بیستون از این قرار است:  معرفی داریوش بزرگ از زبان خود او، دودمان هخامنشی، چگونگی اعاده پادشاهی به هخامنشیان، شیوه حکومت داریوش، مرگ کمبوجیه پسر کوروش بزرگ، طغیان گئوماتا و کشته شدن او در پاییز ۵۲۲ ق م، شورش و طغیان در بسیاری از سرزمین‌ها و سرکوبی آن‌ها و اعاده نواحی بسیاری که از فرمانبرداری سر باز زده بودند، پیروزی‌هایی که در نوزده نبرد نصیب داریوش شده‌است و از جمله پیروزی مهم و دشوار بر سکاها، چگونگی استقرار آرامش و امنیت در امپراتوری پهناور، رد ادعاهای یاغیان ضد حکومت، هشدار نسبت به دروغگویی، دفاع از راستی و راستگویی، دعای نیک در حق کشور و مردم، سپاسگزاری داریوش بزرگ از یاریهای اهورامزدا در غلبه بر معارضان و بازگشتن صلح، اندرز به شاهان آینده و کسانی که کتیبه بیستون را می‌خوانند، نام کسانی که در غلبه بر گئوماتا از داریوش بزرگ پشتیبانی کردند و اشاره به انتشار متن کتیبه در سراسر قلمرو هخامنشی به خط میخی و سه زبان پارسی باستان، بابلی و ایلامی.

منبع : نون و آب