آرامگاه فردوسی

حکیم ابوالقاسم فردوسی  سخن‌ سرای نامی ایران و سراینده شاهنامه حماسه ملی ایران زمین است. بر اساس دیدگاه بیشتر پژوهشگران و محققان امروزی، فردوسی  در سال 319 خورشیدی در روستای پاژ در شهرستان توس (طوس) در خراسان دیده به جهان گشود و در سال 397 خورشیدی درگذشت. آرامگاه فردوسی در شهرستان توس در20 کیلومتری شهر مشهد درمیان باغ فرهنگی وهنری قرار گرفته است. روستای پاژ زادگاه فردوسی که امروزه فاز نامیده می‌شود در 28 کیلومتری شرق آرامگاه فردوسی قرار دارد.

آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی در توس


بازسازی آرامگاه فردوسی

ملک‌ الشعرای بهار شاعر نامی که به توس رفته بود و اوضاع مزار فردوسی را با سکویی بی سقف و دیوار به‌ جای بنای آصف‌ الدوله دیده بود، در 1299 در هفته‌ نامهٔ نوبهار خود مقاله‌ ای در لزوم بنای آرامگاه نوشت. دو سال بعد با تاسیس انجمن آثار ملی در سال 1301، کوشش‌هایی برای ساختمان آرامگاه آغاز شد و سرانجام درسال 1306 برای ساخت بنای یادبود آرامگاه فردوسی اعلامیه ای صادرشد تا مردم به ساخت این آرامگاه کمک کنند.در سال 1305 گروهی از طرف انجمن برای تعیین محل دقیق آرامگاه و تهیهٔ طرح آن از تهران به توس رفتند. آندره گدار رئیس اداره باستان شناسی، مقبره را به شکل اهرام مصر طراحی کرده بود و ساخت این طرح در مراحل اولیه پیش رفته بود ولی با مخالفت ذکاء الملک فروغی این طرح تخریب شد تا به جای آن مقبره‌ ای به سبک ایرانی هخامنشی ساخته شود. طراحی این مقبره بر عهده حسین لرزاده گذاشته شد. اشعار کتیبه‌ ها به خط استاد عمادالکتاب نوشته شده و سپس بر سنگهای نما انتقال داده شد.

بازسازی مجدد ساختمان آرامگاه در سال 1311 به دستور رضا شاه آغاز و در مدت 18 ماه به پایان رسید وساختمان کنونی آرامگاه در سال 1313 هم‌ زمان با آیین‌ های هزاره فردوسی گشایش یافت. نقشه بنا را به اصرار انجمن شبیه آرامگاه کوروش بزرگ توسط «آندره گدار» و پروفسور هرتسفلد طراحی شد و مهندس کریم طاهر زاده بر آن نظارت کرد. معمار ساختمان نیز حسین لرزاده بود. مساحت ساختمان 945 متر بود و بهترین حجاران تصاویری از شاهنامه را بر دیوارهایش حک کردند. برای تأمین کسری هزینه 160000 برگ بلیت بخت‌ آزمایی ده ریالی چاپ و از طریق شعبه‌ های بانک ملی ایران توزیع شده بود.

آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی در توس

اما از آنجا که در طراحی بنا محاسبات فنی دقیق لازم به عمل نیامده بود، بویژه به سبب عدم محاسبهٔ مقاومت خاک و مصالح پی، ساختمان آرامگاه از همان سال‌های نخست شروع به جذب رطوبت و نشست کرد. تعمیرات و مراقبت‌های سی‌ ساله هم کارگر نیفتاد، و ناچار لزوم تجدید بنای آرامگاه مطرح شد. به دستور انجمن آثار ملی در سال 1343 بازسازی بنا با نظارت مهندس هوشنگ سیحون در سال 1347 به انجام رسید. اینک باغ آرامگاه که حدود شش هکتار مساحت، و یک موزه و کتابخانه دارد، سالانه بیش از یک میلیون زائر و شیفتهٔ فردوسی را می‌پذیرد.

آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی در توس

مراسم یادبود هزارۀ فردوسی

هزارهٔ فردوسی (یا جشن هزاره فردوسی) مجموعهٔ آیین‌ هایی بود که به مناسبت هزارمین سال میلاد فردوسی در سال 1313 خورشیدی در تهران، طوس و دیگر شهرهای ایران برگزار شد. در کنگرهٔ هزارهٔ فردوسی که نخستین اجتماع بزرگ علمی در ایران بود، 40 تن از ایران‌ شناسان برجسته از 17 کشور و 40 تن از دانشمندان و ادیبان ایرانی شرکت داشتند. به مدت 5 روز از 12 تا 16 مهر 1313 سخنرانی‌ هایی در تالار دارالفنون در تهران ایراد گردید و تعدادی از آنها در کتاب هزارهٔ فردوسی به چاپ رسید. جشن هزارهٔ فردوسی به سال 1313 یکی از رویدادهای مهم فرهنگی قرن، و مهم‌ترین کنگرهٔ علمی بود که در ایران معاصر برگزار شد.همزمان با کنگرهٔ هزارهٔ فردوسی در بیشتر شهرهای ایران نیز مراسمی برگزار شد، و در آنها سخنرانی‌هایی ایراد شد، و شعرهایی خوانده شد و نمایش‌ هایی از داستان‌ های شاهنامه اجرا گردید. در شهرهای مختلف، خیابان‌ ها و دبستان‌ ها و دبیرستان‌ هایی به نام فردوسی نام‌ گذاری شد.



آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی در توس سنگ قبر حکیم ابوالقاسم فردوسی

برگزاری آیین‌های هزارهٔ فردوسی، سرآغاز تحقیقات وسیع شاهنامه‌ شناسی در ایران و جهان گردید. علاوه بر مقالات روزنامه‌ها، در ایران دو دورهٔ متن شاهنامه به سرمایهٔ کتابفروشی‌های خاور و بروخیم به چاپ رسید. مجلهٔ ادبی مهر شماره‌های مهر و آبان 1313 خود را یکجا به نام فردوسی‌نامهٔ مهر شامل مقالاتی در بارهٔ شاهنامه و فردوسی منتشر کرد. مجلهٔ باختر در اصفهان نیز شماره‌ای ویژهٔ فردوسی انتشار داد.همچنین به مناسبت هزارمین سالگرد تصنیف شاهنامه، نمایشگاهی شامل نگاره‌های مختلف از این اثر فردوسی در موزه پرگامون برلین در سال 2011 برگزار شد.



آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی در توس نمایی از داستانهای شاهنامه در آرامگاه فردوسی


منبع : نون و آب