آشنایی با کاخ خورشید

کاخ خورشید یا عمارت خورشید یکی زیباترین کاخ های موجود در ایران است که به دستور نادر شاه افشار موسس سلسه افشاریه در اوایل به سلطنتش در سال 1108  خورشیدی ساخته شد. این کاخ در شهر کلات و در 150 کیلومتری شهر مشهد استان خراسان رضوی قرار گرفته است. كلات به نام نادر شاه رقم خورده است که به آن کلات نادری گفته می شود سرزمین كلات با توجه به این كه در میان كوه قرار گرفته، به سرزمین دژهای نفوذ ناپذیر شهرت دارد و دلیل انتخاب كلات توسط نادر شاه نیز همین نفوذ ناپذیری آن بوده است. کاخ خورشید محل اقامت و نگهداری جواهرات و غنایم جنگی نادرشاه افشار بوده است که هم اکنون قسمتی از آن به موزه تبدیل شده است و وسایل درون کاخ و غنایم آن زمان را به نمایش گذاشته اند. هنگامی كه نادرشاه افشار در خراسان به حكومت رسید، ایران با آسیب جدی ضعف حكومت مركزی روبه‌ رو بود، اما نادر نه‌ تنها این اتحاد را برای ایرانیان به ارمغان آورد بلكه مهاجمان ایران را نیز به عقب راند و كشورگشایی‌ اش را تا هندوستان ادامه داد. او دستور ساخت كاخی را در كلات نادری داد كه هم‌اكنون به عمارت خورشید یا كاخ خورشید مشهور است. او ظاهرا از این كاخ به عنوان محلی برای حفاظت از گنجینه نادر استفاده می کرده است. این كاخ تا پایان عمر نادر نیز نیمه كاره ماند، اما با همین شرایط در مدت زمان حكومت نادر مورد استفاده قرار می گرفت. این کاخ در وسط باغ بزرگی قرار دارد که شامل یک بنا در سه طبقه‌ است. ارتفاع آن در گذشته، حدود ۲۵ متر بوده‌است اما در حال حاضر به علت خرابی طبقه سوم، ارتفاع آن بیش از ۲۰ متر نیست. طبقه اول آن ۸ ضلعی است که آن را روی چهار ردیف پلکان به شکل هرم بر پا کرده‌اند. ورودی‌ های کاخ، در اضلاع هشتگانه قرار دارد که به سالن اصلی کاخ منتهی می شود.این کاخ مجموعاً دارای ۱۲ اتاق است که داخل هراتاق نیز تزئیناتی از نقاشی و گچ بری دیده می شود. تا چند دهه پیش در میان این تزئینات، تصاویری از شاهزادگان نادری نیز وجود داشت. در وسط این بنای هشت ضلعی، برج استوانهای مانند، در دو طبقه قرار دارد که محل اقامت شاه و خانواده اش بوده‌ است.

دورنمایی از کاخ خورشید در شهر کلات دورنمایی از کاخ خورشید در شهر کلات
توپ جنگی دوران افشاریه موجود در موزه کاخ خورشید توپ جنگی دوران افشاریه موجود در موزه کاخ خورشید
هنر به کار گرفته شده در کاخ خورشید دوران افشاریه هنر به کار گرفته شده در کاخ خورشید دوران افشاریه


منبع : نون و آب