باباجان غفوروف

باباجان غفوروف که بود؟باباجان غفوروف، در ٣۱ دسامبر سال ۱۹۰۹ میلادی، در روستای اسفزار ناحیۀ خجند تاجیکستان چشم بر جهان گشود.  پدر او به کشاورزی اشتغال داشت و مدتی چند نیز کارگر راه‌ آهن بود. در رشد و پرورش باباجان غفوروف مادرش، راضیه آزاد (شاعر تاجیک و نویسنده) نقش بسزایی داشت. وی تحصیلات ابتدایی خود را نخست در دبستان روستای قستکوز و سپس در مدرسۀ ایستگاه راه‌ آهن خجند کسب کرد. او از ۱٨ سالگی در سازمان کومسومول مشغول به کار شد و پس از سپری کردن چند دورۀ تحصیلی در شهرهای سمرقند و استالین آباد (شهر دوشنبه کنونی) در مقامات دادگستری شهر دوشنبه انجام وظیفه کرد. وی در کنار وظایف گوناگون، به روزنامه‌نگاری نیز روی آورد و در صفحات مطبوعات مطالب و مقالات جالب به نشر رساند.

باباجان غفوروف به‌ فعالیت علمی و پژوهشی در رشتهٔ تاریخ مردم تاجیک مشغول بود. او در سال ۱۹۴۱ میلادی، پس از پایان دورۀ اسپیرانتوری (تحصیلات تکمیلی) در انستیوی تاریخ آکادمی علوم اتحاد شوروی، از تز خود با موفقیت دفاع کرد و مفتخر به دریافت عنوان علمی کاندیدای علم تاریخ گردید. سپس، در سال ۱۹۵٨، به‌عنوان عضو وابسته و در سال ۱۹٦٨، به‌عنوان عضو حقیقی آکادمی علوم اتحاد شوروی برگزیده شد. در ضمن، وی عضو افتخاری چندین دانشگاه و مرکز معتبر علمی جهان نیز بود و همچنین به دریافت جایزۀ بین‌المللی جواهر لعل نهرو مفتخر شد. افزون بر این، ریاست کمیسیون بین‌الملی سازمان یونسکو در آموزش تمدن آسیای مرکزی را بر عهده داشت. چندی بعد به ریاست انستیتوی خاورشناسی آکادمی علوم اتحاد شوروی رسید و تا واپسین روزهای زندگی در این سمت باقی ماند. پژوهش همه جانبه و عمیق تاریخ مردم تاجیک همیشه در مرکز توجه باباجان غفوروف قرار داشت. او با استفاده از آخرین کشفیات باستان شناسی، مردم شناسی، سکه‌ شناسی و منبع‌شناسی در تدوین اثری جامع و مکمل به طور خلاق استفاده می‌نمود. نهایت در سال ۱۹۷۲ میلادی شاه اثر تاریخی خود، کتاب «تاجیکان» را به زبان روسی منتشر کرد که در آن زمان یک رویداد مهم علمی در علم تاریخ‌ شناسی شوروی محسوب می‌شد. در نشر آن به زبان تاجیکی تمام منابع و پژوهش‌های نوین تا سال ۱۹۷۷ میلادی را مورد استفاده قرار داد. کتاب تاجیکان نه تنها در اتحاد شوروی سابق، بلکه در خارج از آن نیز کسب شهرت نموده از سوی مورخان و خاورشناسان ممالک شرق و غرب با صمیمیت استقبال شد و مورد ارزیابی عالی قرار گرفت. غفوروف همیشه به کشور باستانی ایران حسن توجه داشت و دانشمندان ایرانی نیز او را به عنوان دکتر افتخاری دانشگاه تهران انتخاب نمودند. وی سرانجام، در ۱۱ ژوئیۀ ۱۹٧٧ میلادی درگذشت.

 

منبع : نون و آب