ماندانا بانویی که انسانیت را به جهانیان هدیه کرد

ماندانا بانویی باورمند به فرمانروایی مردم سالارانهبانو ماندانا، دخت آشتاهاک(آستواگس) مادی و مادر کوروش بزرگ، برجسته‌ترین زن مادی و شاید دو دوره‌ي ماد و هخامنشی در تاریخ باستان است.
به گزارش هرودوت، آشتاهاک، دخترش را از ترس خوابی، به همسری کبوجیه یکم(کتاب1، بند107)، فرمانروای پارسیان انشان(استوانه کوروش) درمی‌آورد. به سال یکم این پیوند، کوروش دوم زایش یافت(ه،همان،108). هرودوت گزارش داده است که در پی کش‌ و‌ قوس‌هایی، سرانجام پرورش کوروش بزرگ در انشان رخ می‌دهد(همان،122).
در گذر این پرورش، وی شگردهای گوناگون دادوری و فرمانروایی را می‌آموزد. در میان این آموزش‌ها که گزنفون، گزارش آنها را در «کوروش‌نامه» به گونه‌اي کامل نگاشته است، نکته‌ي برجسته‌ای ديده مي‌شود که تفاوت ژرف جهان‌ بینی بانو ماندانا با پدرش آشتاهاک را نمایان می‌سازد. در کنار این مساله، دو سامانه‌ي گوناگون و مخالف فرمانروایی در میان ایرانیان دولت ماد و ایرانیان دولت انشان(یَدایَ در بیستون)، نیز نمایان می‌شوند. در این گزارش، بانو ماندانا آشکارا، سامانه و گونه‌ي فرمانروایی در ماد را یک شاهی مطلق بر می‌خواند و در برابر، سامانه‌ي پارسیان انشان را، کاملا گوناگون برمي‌شمارد؛ این چنین که:
«آنچه در نگرش پدربزرگت(آشتاهاک) دادوری است، دانسته نیست در پارس هم دادوری باشد... او (آشتاهاک) سرور مطلق مادی‌ها است. حال آن‌که در پارس، برابری در برابر قانون را دادوری می‌نامند. پدرت (کبوجیه یکم) شخص نخست است، ولی آنچه را که کشور اجازه می‌دهد، همان می‌کند و چیزی را که او (کشور) می‌دهد، به‌ پدرت می‌رسد. و هرچه را که نهی شده است، از آن دوری می‌جوید. او در کارها از قانون پیروی می‌کند و نه از هوا و هوس نفسانی. اگر می‌خواهی که در بازگشت به سرزمین خود(انشان) در زیر ضربه‌های تازیانه هلاک نشوی، از پدربزرگت ستم‌ پیشگی نیاموز و پرهیز کن از آن که برای خود بیش از دیگران سهمی‌ بينگاري.»(کوروش نامه، گزنفون، برگردان از رضا مشایخی، کتاب یکم، فصل سوم، رویه 16)
چنانکه روشن است، بانو ماندانا، کوروش بزرگ را به پیروی از سامانه‌ي فرمانروایی «انشان» فراخوانده است. سامانه‌ای که در آن، خویشکاری شخص نخست کشور آن است تا هر آن‌چه را که از سوی نهادی دیگر، به عنوان قانون است، انجام دهد. وارونه‌ي ماد که در آن، شاه و اراده و خواست او، قانون مطلق دانسته می‌شد.
در کنار اینها، در ادامه و برپایه‌ي اندرز بانو ماندانا به فرزندش کوروش بزرگ، دیده می‌شود که این بانوی ایرانی، از سامانه‌ي سلطنت مطلقه کاملا بي‌زار و هوادار سامانه‌ي دموکراتیک ایرانیان انشان بوده است. سامانه‌ای که در آن، حق و سهم فرمانروای کشور در برابر قانون، برابر با حقوق دیگر افراد گزارش شده است. برپایه‌ي این سند و از آنجا که زمانه‌ي رخداد این رویدادها، پیش از هنگامه‌ي آتن دموکراتیک(510پیش از میلاد) و هم‌زمان با بازنگری‌های «سولون» بوده است، بایستی از ماندانا، با فرنام(:لقب) «نخستین بانوی باورمند به فرمانروایی مردم سالارانه» در تاریخ جهان نام برد.

برای آشنایی بیشتر با بانو ماندانا مادر کوروش بزرگ بر روی بانو ماندانا کلیک کنید

امرداد