آئین نوروز زرتشتیان
چند روز پيش از آغاز گهنبار ششم كه در پنج روز پايان سال خورشيدي واقع مي شود، زرتشتيان ايران به ويژه در «كرمان» و يزد، مقداري دانه هاي گوناگون مانند گندم و جو و عدس و ماش و غيره را هر يك در ظرف هاي كم عمقي مي كارند. زرتشتيان اين ظروف كاشته شده را به نام «ششه» مي خوانند. آن ها پشت چند عدد كوزه آب نديده را نيز با كرباس مي پوشانند و مقداري تخم تره تيزك يا شاهي كه با آب و خاكستر مخلوط شده است را بر روي كرباس مي مالند. بعد كوزه ها را از آب پر مي كنند و ششه ها را هم آب مي دهند و در جاي گرمي مي گذارند. پس از چند روز، دانه ها در اثر حرارت و رطوبت جوانه مي زند و در روز اول گاهنبار پنجه، زرتشتيان اين ششه ها و كوزه ها كه تا آن موقع روييده و سبز شده اند را در جلوي صفه بزرگ كه جاي برگزاري گهنبار ها است مي گذارند. كار ديگري كه زرتشتيان قبل از آغاز گهنبار ششم انجام مي دهند، خانه تكاني كامل و آب و جارو كردن و زدودن آلودگي ها و كثافات از سرتاسر خانه از داخل و خارج است.آئین برگزاری جشن نوروز زرتشتیان
در پنج روز آخر سال، زرتشتيان مراسم گهنبار پنجه را برگزار مي نمايند و شب آخر سال در پشت بام هاي خود آتش مي افروزند و چراغي هم به لبه بام خود مي گذارند كه تا بامداد روشن است. سحر گاه روز اول عيد در پشت بام ها دوباره آتش افروزي آغاز مي شود و با زمزمه «اوستا» به هم مي آميزد؛ به حدي كه همسايگان از شنيدن آهنگ موزون «اوستا» و ديدن شعله هاي لرزان آن همه آتش در هواي رقيق سحرگاهي به وجد مي آيند.

هنگام سرودن «اوستا» مقداري لرك حاضر است و ميوه تازه پاره مي كنند. شاخه هاي سرو و مورد و گل نيز در پشت بام حاضر است. مقداري برگ آويشن در ظرف آبي ريخته شده و چند عدد ششه و كوزه هم در لبه بام ها چيده شده است. به محض دميدن اولين اشعه خورشيد اين مراسم پايان مي پذيرد. چند شاخه سرو و مورد و گل را روي لبه بام مي گذارند و آب و آويشن را هم از پشت بام به پايين مي ريزند و سپس از پشت بام پايين آمده و مراسم اصلي عيد نوروز را شروع مي كنند.

تمام افراد خانواده كه همه به گرمابه رفته و بهترين و نو ترين پوشاك خود را پوشيده اند، هنگام سال گردش، جلوي سفره عيد قرار مي گيرند. روي سفره اشياء نام برده زير حاضر است: آيينه با گلاب پاش، ظرفي پر از نقل سفيد كه در وسط سفره گذاشته شده، يك ظرف آب جلوي سفره كه مقداري برگ آويشن و يك دانه سيب يا انار يا نارنج و چند سكه نقره در آن انداخته شده، يك مجمر آتش، «كتاب مقدس اوستا»، گلداني پر از شاخه هاي سرو و مورد و گل، چراغي روش و شمع هايي كه در اطراف سفره قرار دارد، ظروف آجيل و حلويات و خوراكي هاي پخته، كاهو و اسفناج و سبزيجات و ميوه جات، ماست و پنير، كماچ و نان شيرمال و بالاخره تمام نعمت هايي كه پروردگار توانا به ما بخشيده، سر سفره عيد حاضر است. ضمناً زرتشتيان در اول بامداد عيد در دو طرف چهارچوب پاييني درب منازل، مقداري برگ آويشن مي ريزند كه اين علامت برقرار جشن در آن خانه ها است.

هفت سين كه برادران مسلمان ما مخصوصاً سعي مي كنند سر سفره عيد بگذارند در بين زرتشتيان مرسوم نيست. اينان مي كوشند تا بهترين داده هاي اهورايي را سر سفره عيد حاضر نمايند ولي اصراري ندارند كه حرف اولشان سين باشد يا چيزي ديگر. بعضي از محققين مي گويند كه در زمان قديم در سر سفره عيد، هفت شين داشته اند مانند شمع و شراب و شيريني و شربت و غيره كه باور كردني نيست. عده اي ديگر مانند «سرگرد اورنگ» و «آقاي اردشير جهانيان» معتقد اند كه كلمه «هفت سين» از «هفت چين» گرفته شده يعني از هفت چيز چيده شده از درخت مانند ميوه جات و سبزيجات. بعضي ديگر مانند «موبد رستم شهزادي» بر اين عقيده استوار اند كه بر سر سفره عيد بايد داده هاي هفت امشاسپندان حاضر باشد.

آئین برگزاری جشن نوروز زرتشتیان سفره هفت سین پارسیان (زرتشتیان) هند


تعبيرات هر چه باشد، قدر مسلم اين است كه عدد هفت در بين ايرانيان، عدد مقدسي به شمار مي رود و كلماتي مانند هفت امشاسپندان، هفت كواكب، هفت طبقه زمين، هفت طبقه آسمان، هفت ملك مقرب، هفت يشت، هفتن بوخت، هفته و از اين قبيل كلمات همه نماينده عظمت و تقدس اين عدد اند در بين ايرانيان باستان و امروز.

باري، افراد خانواده در جلوي سفره نوروزي قرار گرفته و با سرودن «اوستا»، اهورا مزدا را براي همه داده هايش سپاس مي گويند. پس از اتمام «اوستا»، مراسم شادباش گفتن بين افراد خانواده آغاز مي شود و آمدن سال نو را با دادن شاخه مورد يا سرو يا گلي به دست يكديگر تبريك مي گويند. بعد گلاب پاش و آيينه به دور گردانده مي شود و همه افراد خانواده، نگاهي به آيينه مي اندازند و قدري گلاب بر روي خود مي مالند و يك دانه نقل سفيد را هم برداشته و دهان خود را شيرين مي نمايند. سپس از طرف رييس خانواده به هر يك از افراد فاميل مبلغي وجه نقد يا چيزي به عنوان عيدي داده مي شود.

نخست چنان چه يكي از بستگان نزديك در سال گذشته فوت نموده و خانواده اش پرسه دار باشند به خانه آن مرحوم رفته و تسليت مي گويند. سپس همه افراد خانواده با هم به آدريان مي روند و آن جا، هم سپاس و ستايش پروردگار يكتا به جا مي آورند و هم به ديگر برادران و خواهران همكيش كه حضور دارند دست داده و شادباش مي گويند.

پس از بيرون آمدن از آدريان، ديد و بازديد عمومي كه با عرض شادباش ها و عيش و عشرت ها و تجديد دوستي ها و رفع كدورت ها توام است آغاز مي شود. اين مراسم در بسياري از شهرستان ها تا بيست و يك روز ادامه دارد؛ ولي در «تهران» بيش از دوازده روز طول نمي كشد و روز سيزدهم به كشتزار ها و باغات بيرون شهر رفته و سيزده به در مي نمايند.

با افزايش جمعيت زرتشتيان «تهران» و پراكنده شدن آن ها در اين شهر بزرگ در سال هاي اخير، ديد و بازديد همگاني به ويژه براي آن هايي كه فاقد وسيله رانندگي هستند بسيار مشكل و طاقت فرسا شده است. اينان با همه دوندگي و حرارت و با صرف نظر كردن از خواب و استراحت بعد از ظهر، باز هم نمي توانند به همه دوستان و آشنايان رسيده و ديداري تازه نمايند. بار ها اتفاق افتاده كه شما به قصد ديدن دوست خود از منزل بيرون مي رويد و وقتي به منزل او مي رسيد او را در خانه نمي يابيد و چه بسا كه او هم در همين ساعت به قصد ديدار شما آمده و بدون گرفتن نتيجه برگشته است. باز هم مشاهده شده كه بعضي ها براي اين كه به همه دوستان برسند، مراعات وقت خواب و خوراك ديگران را نمي نمايند و ممكن است شما مشغول صرف نهار يا استراحت بوده باشيد كه زنگ خانه به صدا در مي آيد و مهمان هايي براي عرض شادباش وارد مي شوند. در هر حال، ديد و بازديد عيد در اين روز ها مشكل بزرگي شده و بسياري از همكيشان عزيز براي فرار از اين مشكل است كه رنج سفر را بر خود هموار نموده و ايام عيد را به مسافرت مي روند.

«انجمن زرتشتيان تهران» به منظور رفع اين اشكال عمومي در چند سال اخير، مجلس ديد و بازديد همگاني اي در بعد از نيمروز دوم عيد يا روز وهمن و فروردين ماه در محل انجمن بر پا مي كند و عموم افراد زرتشتي مي توانند در اين مجلس حاضر شده و دوستان و آشنايان را در آن جا ملاقات نموده و به هم تبريك بگويند. اين اقدام، كاري است بسيار پسنديده و بجا كه اگر ادامه پيدا كند، به تدريج همكيشان عزيز به آن تمايل پيدا كرده و نتيجه مطلوب از آن به دست خواهد آمد و همه اشكالات موجود مرتفع خواهد شد؛ زيرا در اين گونه مجالس، شخص مي تواند كليه دوستان و آشنايان را ملاقات و با آن ها ديد و بازديد نمايد و ساير روز هاي عيد را با افراد خانواده و بستگان و دوستان خيلي نزديك خود به سر برده و از آن ايام به نحو احسن استفاده نمايد.