کاخ مروارید می توانست بدرخشد اما ...

کاخ «مروارید» 10 سال پیش تعطیل شد، با این استدلال که جلوی وارد شدن آسیب بیشتر گرفته شود؛ اما به‌نظر می‌رسد، میزان خسارت واردشده به این بنای تاریخی در یک دهه‌ی گذشته بیشتر بوده، نسبت به شرایطی که تعطیل نمی‌شد و به‌ مرور زمان مرمت هم می‌شد‌. به گزارش خبرنگار سرویس میراث فرهنگی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، کاخ مروارید ساخته شد تا «شمس پهلوی» - خواهر محمدرضاشاه - بیماری آسم خود را در آنجا درمان کند. این مجموعه پس از پیروزی انقلاب، با رأی دادگاه انقلاب در سال 1363 تحت مالکیت بنیاد مستضعفان قرار گرفت و در سال‌های بعد، با بسته شدن قراردادی، به سپاه پاسداران فروخته شد و در اختیار بنیاد تعاون سپاه قرار گرفت.

تا سال 1382 و بارش برفی سنگین که سبب تعطیلی این مجموعه شد، از آن به‌عنوان موزه و با نام مجتمع اردویی - تفریحی شهید فهمیده (کاخ مروارید) استفاده می‌شد؛ اما پس از آن اتفاق، 10 سال بسته ماند تا حدود یک‌ماه پیش.

اعتراض سیدمحمود کاشانی - حقوقدان و فرزند آیت‌الله کاشانی - نسبت به وضعیت تملک زمین‌های مجموعه‌ی کاخ مروارید در 26 فروردین‌ماه امسال، توجه‌ها را به این مجموعه‌ی تاریخی جلب کرد و سرانجام براساس رأی دادگاه، 30 درصد از این مجموعه به اداره‌ی میراث فرهنگی و گردشگری استان البرز داده شد.

پس از آن‌که اداره‌ی میراث فرهنگی استان البرز کاخ مروارید را در اختیار گرفت، در هفته‌ی میراث فرهنگی، درهای مجموعه را روی علاقه‌مندان باز کرد. این کار سبب شد تا کسانی که در گذشته کاخ مروارید را دیده بودند و کسانی که آن را ندیده بودند، از وضعیت فعلی‌اش مطلع شوند.

اما قدیمی‌های شهرستان کرج که بخشی از بهترین اوقات خوش گذشته‌شان را در این مکان سپری کرده بودند، در بازدید از این مجموعه‌ی تاریخی، ناباورانه به اطراف نگاه می‌کردند و احتمالا به فضای سبز و دریاچه‌ای که سال‌ها پیش برای تفریح و ماهی‌گیری از آن استفاده می‌کردند، می‌اندیشیدند.

شهرستان کرج سابق و استان البرز کنونی، به‌جز کاخ مروارید و چند بنای تاریخی دیگر، جای دیگری ندارد که ارزش موزه‌ای داشته باشد و همین امر، نشان می‌دهد که اگر در گذشته برای حفظ این کاخ و تبدیل آن به موزه کاری انجام می‌شد، چقدر اهمیت داشت.

کاخ «سلیمانیه» هم در استان البرز قرار دارد و اکنون بخش عمده‌ای از آن، در اختیار دانشکده‌ی کشاورزی کرج و بخش دیگرش، از سال‌های گذشته قرار است به موزه تبدیل شود، اما هنوز این کار انجام نشده است. نخستین کارخانه‌ی ذوب آهن ایران، کاروانسرای «شاه‌عباسی» و دو حمام «حیدرآباد» و «مصباح» هم در این استان قرار دارند و اگر کاخ مروارید حفظ می‌شد، می‌توانست در کنار دیگر آثار، مجموعه‌ای دیدنی مانند نیاوران در استان هم‌جوار پایتخت کشور باشد.

پس از آن‌که درهای کاخ مروارید پس از 10 سال روی مردم باز شد، گفته شد که برخی وسایل و اشیای اصلی کاخ مفقود شده‌اند، این موضوع، خبری نگران‌کننده است که باید ابهام‌ها درباره‌ی آن برطرف شود. البته در این میان، از کلکسیون طوطی‌های عظیم‌الجثه‌ای که سال‌ها پیش از مناطق آفریقایی خریده و در کاخ مروارید رها شده بودند، ‌حرفی به میان نیامد. آن طوطی‌ها در سال 1368 در گلخانه‌ی طبقه‌ی دوم «هتل آزادی» دیده شدند، اما با تعطیل شدن «هتل آزادی» در 10 سال گذشته هیچ کسی از آن‌ها خبری نداد و معلوم نیست به چه سرنوشتی دچار شدند.

حال که جمع‌آوری نخاله‌های روی هم انباشته‌شده در کاخ مروارید سه هفته زمان برده، معلوم نیست که مرمت و ساماندهی این کاخ که سقف‌هایش ریخته، دیوارهایش سست شده و رطوبت در جای‌جای آن رخنه کرده است، چقدر زمان نیاز دارد.