دیدنی های شهرستان نیشابور در استان خراسان رضوی

نیشابور بعنوان منطقه ای کهن در استان خراسان رضوی واقع در دشت نسبتاً وسیع از شمال به شهرستان های چناران و قوچان از شرق به مشهد و از جنوب به تربت حیدریه و کاشمر و از غرب به سبزوار محدود می گردد. این شهرستان با وسعت 8722 کیلومتر مربع دارای دو شهر 5 بخش و 15 دهستان و 632 آبادی است.تاریخ دقیق پیدایش نیشابور و نام اولیه آن در دست نیست اما به گواهی متون کهن این شهر در هزاره سوم پیش از میلاد به لحاظ وجهی فرهنگی – هنری و تجاری از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده است . به روایات اساطیری اولین کسی که بنای کهندژ نیشابور نهاد انوش بن شیث بن آدم بود و ایرج بن افریدون بر آن عمارت بیشتر کرد و منوچهر بر احوالی اش خندقی حفر نمود. نیشابور در سال 31 هجری به دست مسلمانان فتح گردید و در اوایل قرن سوم هجری مرکز حکومت طاهریان شد. این شهر در سال 548 ق و پس از آن در سال 618 ق آماج توسط حملات ویرانگر شد. در دوره ایلخانان شهر جدیدی احداث گردید اما این منطقه نیز در سال 808 هـ . ق در زلزله ای مهیب با خاک یکسان گردید.

قدمگاه رضوي

بنای قدمگاه واقع در 24 کیلومتری شرق نیشابور در گذشته منزلگاهی به نام الحمراء پساز نیشابور در شاهراه اعظم (راه ابریشم) بوده است. اهمیت این بنا به سبب توقف حضرتامام رضا (ع) در زمان هجرت تاریخی ایشان از مدینه به مرو می باشد و به همین سببتسهیلاتی برای کاروانیان در این ناحیه ایجاد شده است. نام این بنا بر گرفته از قطعهسنگ سیاهی است که مشهور است جای قدوم مبارک حضرت رضا (ع) بر آن نقش بستهاست. احتمالاً این بقعه بر روی عمارتی مخروبه در زمان شاه عباس صفوی بازسازی شدهو در زمان شاه سلیمان به سال 1901 ق تکمیل گردیده است. در جوار این بنا چشمه ایموسوم به حضرت قرار دارد که زائران آب آن را نوشیده و به عنوان تیمم و تبرک با خودمی برند

آرامگاه عطار

شیخ فریدالدین عطار ، عارف ، شاعر و ادیب ایرانی در سال 540 هـ . ق متولد شد و درطول عمرش خدمات علمی و تألیفات ارزشمندی مانند : تذکره الاولیاء ، منطق الطیر، الهینامه و غیره را از خود به یادگار گذاشت. وی مقارن با حمله مغولان به خراسان در سال 618 ق جانش را از دست داد. بنابر شواهد نخستین بنای آرامگاه او توسط یحیی اینصاعد قاضی القضاه نیشابور در سده هفتم هجری بر پا گردید . سپس امیر علیشیر نوائیوزیر آخرین حکمران تیموری بنای دیگر بر آرامگاه عطار ساخت که اکنون تنها سنگافراشته سیاه رنگ کتیبه داری از آن باقی مانده است. سرانجام در سال 1341 ش انجمنآثار ملی بنای ویران شده را مرمت و بازپیرائی نمود و با کاشی های الوان آن را بهشکلی زیبا آراست. مقبره عطار همواره مورد توجه گردشگران و ادب دوستان سراسر دنیا می باشد.

آرامگاه خيام

حکیم ابوالفتح عمر بن ابراهیم مشهور به خیام نیشابوری ، ریاضیدان ، منجم ، شاعر واندیشمند والای ایرانی است که در سطح بین المللی از شهرت به سزائی برخوردار است . وی در سال 439 هـ . ق پس از وفات در گورستان حیره که امروزه در 5 کیلومتری شرقنیشابور واقع شده روی در نقاب خاک در کشید. بنای یادبود مزار این دانشمند بزرگ بهسال 1341 ش با طرح و نقشه مهندس هوشنگ سیحون ساخته شد.اثر مزبور با ترکیبی ازمصالح آهن ، بتون و تزئینات کاشیکاری به شکل لوزی های به هم پیوسته بر گرفته ازاندیشه های ریاضی عمر خیام بنیان گردیده است.

مسجد جامع نيشابور

مسجد جامع نیشابور در دوره تیموری و به سال 889 هجری توسط پهلوان علی کرخی بنیان گردیده است. این بنا در شهر نیشابور واقع شده و از انواع مساجد چهار ایوانی به شمار می رود. جامع نیشابور با وسعت نزدیک به 7276 متر مربع مشتمل بر ایوان های ضلع شمالی ، جنوبی ، رواق و شبستان است.نمای ایوان ها و طاق نماهای این مسجد با تزئینات آجری آراسته شده و کهن ترین بنای بر جای مانده در شهر نیشابور است.

بقاياي شهر كهن نيشابور

در جنوب شهر فعلی ، ناحیه ای به وسعت 3500 هکتار قرار دارد که به استناد متون و شواهد زیستگاهی از صدر اسلام تا اوایل دوره ایلخانی بوده است.قسمت اعظم نیشابور کهن امروزه در دل خاک نهفته است و آثار آن محدود به چند تپه اصلی از جمله آلپ ارسلان ، تپه مدرسه ، آهنگران ، سبزپوشان ، بازار ، طرب آباد، کهن دژ ، تپه قنات و شادیاخ است . از این میان تپه های طرب آباد ، سبزپوشان و قنات در سالهای 1315 و 1318 ش توسط هیئت باستان شناسی موزه متروپولتین و شهرکهنه نیشابور در سال 1384 به دست هیئتی ایرانی – فرانسوی مورد کاوش قرار گرفت.

گنبدهاي شه مير

در حدود 10 کیلومتری جنوب نیشابور بر کنار راه این شهر به کاشمر در میان قبرستان قدیمی دو بنای آجری به فاصله کمی از یکدیگر با ساختار و اندازه ی متفاوت قرار دارند که به مهروا، مهرآباد و شادمهر معروفند. ویژگی های معماری موئد انتاسب گنبد بزرگ به دوران سلجوقی است و گنبد کوچک به عصر ایلخانی است.احتمالاً این دو بنا بر فراز مقابر اشخاصی صاحب نام یا عرفانی مشهور ساخته شده اند که هویتشان مشخص نیست.

محوطه تاريخي شادياخ
نیشابور در سال 205 هجری مرکز حکومت طاهریان شد و در همان ایام در شادیاخ عمارتی امیرنشین و منازلی برای سپاهیان بنا گردید . از آن پس این منطقه دارالحکومه خراسان و محل اقامت امرا و پادشاهان گشت و سرانجام با حمله مغول از میان رفت . شادیاخ در جنوب شرقی آرامگاه عطار با وسعت بیش از دویست هزار متر مربع واقع شده و از سال 1378 مورد کاوش های باستان شناسی قرار گرفته است . این مکان یکی از سایت موزه های باستان شناسی در استان خراسان رضوی است.
باغ و امارت امين الاسلامي
این خانه – باغ زیبا در گذشته متعلق به مرحوم ابوالحسن امین الاسلامی بوده و امروزهدر خیابان امام خمینی (ره) در مجاورت باغ ملی شهر واقع گردیده است . بنای واقع درمیان باغ با زیربنای تقریبی به 1300 مترمربع در دو طبقه ساخته شده و فضاهائی نظیرسالن مرکزی ، اتاق ها ، پیشخوان ستوان دار ، سردابه و غیره بوده است.عمارت امینالاسلامی و باغ پیرامون آن با درختان بلند ، مستمر و غیر مستمر از جمله چنار ، کاج، شمشاد ، توت ، گردو و غیره در زمان پهلوی ساخته شده و الگویی از هنر باغ سازیاصیل ایرانی است.
موزه خيام

موزه تخصصی نجوم در 28 اردیبهشت 1379 ش مقارن با بزرگداشت حکیم عمر خیام و در جوارآرامگاه وی با موضوع هیئت ، و علم الافلاک افتتاح گردید. این مکان با وسعتینزدیک به 120 متر مربع دارای اشیاء با نفیسی از جمله اسطرلاب ، قطب نما و تصاویریاز صور فلکی ، ظروف فلزی سده5 تا 7 هجری ، ظروف سفالین سده 3 تا 7 هجری و نسخ خطیعلم نجوم می باشد.

موزه هاي رباط شاه عباسي

الف- موزه باستان شناسی و مردم شناسی: این موزه در ضلع شرقی رباط شاه عباسی به وسعت تقریبی 550 متر مربع در سال 1374 ش با موضوعات باستان شناسی ، مردم شناسی و بخش ویژه افتتاح گردید و اکنون پذیرای گردشگران داخلی و خارجی می باشد . از میان اشیاء این موزه می توان به سکه ها ، ظروف سفالین دوران تاریخی و اسلامی ، ظروف شیشه ای ، سنگ قبور ، اشیاء سنگی ، اسکلت انسانی 5500 ساله مکشوفه از تپه برج، جلوه هایی از آداب و رسوم مردم ، وسایل روشنایی ، ماکت شهر قدیم نیشابور و ... اشاره کرد.
ب- موزه حیات وحش: این موزه با مدیریت بخش خصوصی در قسمتی از رباط تاریخی شهر واقع شده و مشتمل بر تصاویر حیوانات بومی و غیربومی منطقه نیشابور و گونه های مختلف جانوری بوده که صورت تاکسیدر به نمایش در آمده است. 

 روستای خرو علیا

 در 20 کیلومتری شرق نیشابور و در مسیر جاده مشهد قرار گرفته است . این روستا دارای دره ای خرم و مصفا می باشد و پوشیده از درختان گوناگون میوه و درختان غیرمثمر است. آبشاری نیز از ارتفاعات این منطقه ی کوهستانی به پایین می غلتد که بر جذابیت های طبیعی ناحیه افزوده است.روستای خرو در تابستان جایگاهی مطبوع به عنوان استراحتگاه مردم نیشابور مورد استفاده قرار می گیرد.

روستاي ييلاقي ديزباد

روستای دیزباد در 30 کیلومتری شرق نیشابور و در مسیر جاده ی مشهد واقع گردیده است. این روستای کوهستانی دارای پوشش گیاهی متنوع و آب و هوایی مطبوع و خنک می باشد. اکثر مردمان این روستا اسماعیلی مذهب هستند و هر ساله در فصل تابستان مراسم مذهبی خاصی را که باورها و اعتقادات آنان ریشه دارد برگزار می کنند. بسیاری از گردشگران نیز هر سال برای تماشای این مراسم به دیزباد سفر می کنند. 

در ذیل عکسهای بناها را می توانید ببینید

             

قدمگاه رضوی

 آرامگاه عطار

 

 

باغ و امارت امین الاسلامی

 

آرامگاه خيام

 

 

بقاياي شهر كهن نيشابور

 

گنبدهاي شه مير 

 

مسجد جامع نيشابور

 

موزه خيام