رودخانه کوروش بزرگ یا کورا در گرجستان

کُر (به گرجی: მტკვარი) (تلفظ: مْتْکْواری) (به ترکی آذربایجانی: «کور» و به ترکی استانبولی: «کورا») نام رودی است که از شرق ترکیه سرچشمه می‌گیرد و از کشورهای گرجستان و جمهوری آذربایجان از میان رشته کوه‌های قفقاز عبور کرده و بعد از آنکه رود ارس به آن پیوست، در منطقه تالش گشتاسبی به دریای خزر می ریزد.

نام این رود از نام کوروش بزرگ هخامنشی گرفته شده است. آمیانوس مارسلینوس، مورخ رومی سده چهارم پیش از میلاد مسیح، در شرح اردوکشی کوروش بزرگ به قفقاز به منظور سرکوبی بیابانگردان ماورای قفقاز می گوید: هنگامیکه کوروش بزرگ به رودی رسید که بعدها به نام او نام گذاری شد، رسید، جریان تند آن رود را با پیشرفت های سریع خود مقایسه کرد.

اردوکشی کوروش بزرگ به قفقاز با ساخته شدن دربندهای قفقاز همزمان دانسته می شود. نشانه های بسیاری ،از جمله ایمن ماندن ایران هخامنشی از هجوم اقوام بیابانگرد ماورای قفقاز حاکی از ساخته شدن دربندهای قفقاز در ابتدای دوره هخامنشی و به دست کوروش بزرگ است.
شواهد دیگری که موید این امر است، وجود سه کاخ بزرگ هخامنشی در کرانه های رودخانه کورا است که امروزه به سه جایگاه عمده باستان شناسی در قفقاز جنوبی تبدیل شده است. این کاخ ها نفوذ هخامنشیان را در این منطقه ثابت می کند، نفوذی که به احتمال قوی با اردوکشی بنیانگذار این سلسله به قفقاز و نامگذاری رود کورا به نام او آغاز می شود.

طول رود کورا ۱۳۶۴ کیلومتر است. قبلاً تا تفلیس قابل کشتیرانی بوده ولی اکنون به سبب سدها و نیروگاه‌هایی که بر روی این رود ساخته شده‌است قابل کشتیرانی نیست.

رودخانه کورا بزرگترین رودخانه قفقاز است. درازی این رودخانه ۱۵۵۱ کیلومتر است که ۹۰۰ کیلومتر آن در زمین‌های جمهوری آذربایجان جریان دارد.

این رودخانه از دامنه‌های شمالی آب‌پخشان کوه‌های چالدران و از ارتفاعات ۲۷۴۱ متری آن سرچشمه می‌گیرد. مساحت حوضه آبریز کر ۱۸۸ هزار کیلومتر مربع است.

رود کر و رود ارس دو رود مهم جمهوری آذربایجان هستند. رود کورا پس از عبور از کوه‌های قفقاز جلگه‌های دوه‌چی و لنکران را آبیاری می‌کند. حوزه آبریز آن ۸۶٬۰۰۰ کیلومتر مربع است. رود کورا که در جمهوری آذربایجان به رود «کور» شهرت دارد پس از پیوستن به ارس، همان نام «کور» را دارد چون نسبت به ارس آب بیشتری دارد.

رودخانه کورا در زندگی اقتصادی و در شکل‌گیری الگوهای زندگی مردم جمهوری آذربایجان نقش بسیار اساسی را ایفا کرده‌ است.

برخورد دو رود کر و آراگوی در پایتخت باستانی گرجستان، متسختا