رازهای وضو در کلام امام رضا (ع)

وضو به عنوان مقدمه نماز واجب است و عبادتی است که نه تنها موجب تقرب انسان به خدا و کمال معنوی او می شود بلکه از نظر بهداشتی و درمانی آثار مفید اجتماعی و فردی در زندگی انسان دارد. خداوند در قرآن درباره وضو می فرماید: «یا أَیّهَا الَّذِینَ آمَنواْ إِذَا قمْتمْ إِلَى الصَّلاهِ فاغْسِلواْ وجوهَکمْ وَأَیْدِیَکمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحواْ بِرووسِکمْ وَأَرْجلَکمْ إِلَى الْکَعْبَینِ»؛ «اى کسانى که ایمان آورده اید چون به [عزم] نماز برخیزید صورت و دستهایتان را تا آرنج بشویید و سر و پاهاى خودتان را تا برآمدگى پیشین [هر دو پا] مسح کنید.(۱)

وضو در روایات، باعث صحت، طول عمر و نورانیت باطن معرفی شده و برای آن حکمت های مختلفی نقل شده است، از جمله آنکه: «وضو گرفتن، یعنی شستن صورت و دست ها و مسح سر و پاها؛ شستن صورت، یعنی خدایا هر گناهی که با این صورت انجام دادم، آن را شستشو می کنم که با صورت پاک به جانب تو عبادت کنم و با پیشانی پاک سر بر خاک بگذارم. شستن دست ها در وضو یعنی خدایا از گناه دست شستم و گناهانی را که با دستم مرتکب شده ام، با شستن دست، آن را تطهیر می کنم. مسح سر در وضو، یعنی خدایا از هر خیال باطل و هوس خام که در سر پروراندم، سرم را تطهیر می کنم و آن خیال های باطل را از سر به دور می افکنم. مسح پا، یعنی خدایا من از جای بد رفتن پا می کشم و این پا را از هر گناهی که با آن انجام داده ام، تطهیر می کنم. اگر کسی بخواهد نام مبارک حق تعالی را بر زبان آورد، باید دهان را تطهیر کند. مگر می شود با دهان ناشسته، انسان نام خدا را ببرد؟ باید دهان را با آب مضمضه کند و بشوید.(۲)

حکمت وضو از نظر امام رضا

امام رضا (ع) در مورد حکمت و راز وضو و شستشوی صورت و دست ها و مسح سر و پاها فرموده است:‌ لأنّـهُ یَـکونُ العَبدُ طاهِرا إذا قامَ بَینَ یَدَیِ الجَبّارِ عِندَ مُناجاتِهِ إیّاهُ ، مُطیعا لَهُ فیما أمَرَهُ ، نَقِیّا مِن الأدناسِ والنَّجاسَهِ ، مَع ما فیهِ مِن ذَهابِ الکَسَلِ وطَردِ النُّعاسِ ، وتَزکِیَهِ الفُؤادِ لِلقِیامِ بَینَ یَدَیِ الجَبّارِ؛ براى این که بنده (خدا) وقتى براى مناجات با (خداوند) جبّار در برابر او مى‏ایستد ، پاک باشد . فرمان او را اطاعت کرده باشد و از آلودگى‏ها و نجاست پاکیزه باشد ، به علاوه این که وضو باعث از بین رفتن حالت کسالت و زدودن خواب آلودگى و پاک ساختن دل براى ایستادن در حضور (خداوند) جبّار مى‏شود.(۳)

در اهمیت وضو و شست و شو با آب، در روایتی صفوان می گوید: به ابوالحسن الرضا (ع) گفتم کسی که وضویش باطل شده و آبی پیدا نمی کند که با آن وضو بسازد، اما به قیمت صد درهم یا هزار درهم می تواند یک لیوان آب بخرد و وضو بسازد آیا باید آب را بخرد و وضو بسازد یا می تواند تیمم کند؟ امام رضا(ع) فرمود: نه باید اگر می تواند آب را بخرد یک چنین وضعیتی هم برای من پدید آمد و من آب را خریدم و وضو گرفتم زیرا آنچه را که در مقابل صد درهم یا هزار درهم در آخرت بدست می آوری ارزش بیشتری دارد.

رازهای وضو در کلام امام رضا (ع)

پینوشت ها:

مائده: ۶٫

صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۲۰۲

علل الشرایع : ۲۵۷ / ۹ منتخب میزان الحکمه: ۵۹۴

گزیده تهذیب جلد ۲ صفحه ۸۳