دختران رابعه

آیا شما یک انسان آزاد استید؟
شبانه ستانکزی

چشمان گود افتاده و رنگ زعفرانی اش پریشانی و اضطراب درونی او را نشان می‌داد. در حالیکه چهار اطرافش را نگاه می‌کرد تا مطمین شود که کسی دیگر صدایش را نمی‌شنود پرسید: استاد امتیاز (معاش) ما از این ترینینک چقدر میشه؟ لطفا دقیق بگوین که مه دروغگوی نشوم.
به تعجب به طرفش دیدم. شاید از نگاهم خواند که چی می‌خواهم بپرسم با عجله و دستپاچه‌گی گفت: استاد، شوهرم از روزی که ترینینک ما شروع شده هر روز پرسان می‌کنه که چقدر امتیازات برایتان می‌دهند. اگر امشب برایش جواب دقیق ندهم جنجال خواهد کرد.
این خاطرۀ من از تدریس یک کورس آموزشی که از طرف یک ارگان خارجی تقویه میشد است، اما از این قبیل تجربه ها در افغانستان کم نیستند. 
آیا شما یک انسان آزاد استید؟
مطمین استم که در پاسخ به این سوال اکثریت با تعجب خواهند گفت: بلی، مگر چی شده؟
انسان آزاد در حقیقت تنها کسی نیست که غل و زنجیر به دست و پا ندارد بلکه آزادی فردی تعریف مشخص‌تری دارد. انسان آزاد حریم خصوصی خود را دارد. در اکثر ادیان و فرهنگ ها به فردیت اشخاص و حریم شخصی آنها احترام شده. حق انتخاب همسر، حق انتخاب مسکن و محل سکونت، حق دیدار اقارب و دوستان، حق کار... اینها فقط چند مثال از آزادی های شخصی و حقوق فردی انسان ها اند. این حقوق را باید همه انسان ها به صورت طبیعی داشته باشند، اما من زنانی را میشناسم که در بیرون از خانه کار می‌کنند اما استقلال اقتصادی ندارند و نمی‌توانند از دستمزد خود استفاده کنند. زنانی هستند که حق ندارند به زنگ یک شماره ناشناس جواب بگویند هر چند گاهی امکان دارد یکی از اعضا فامیل نظر به بعضی مشکلات از یک شماره ناشناس زنگ بزند. زنانی هستند که حق انتخاب لباس، طرز آرایش، رفتن برای خرید و یا رستورانت را ندارند. عده ای از زنان بعد از ازدواج حق دیدن اقارب نزدیک خود و یا رفت و آمد با آنها را از دست می‌دهند. اکثریت خانواده ها رشته تحصیلی دختران شان را تعین می‌کنند و به آنها حتی حق انتخاب رشته کاری دلخواه شان را نمی‌دهند.
این نابرابری ها در زندگی آنلاین زنان نیز به نظر می‌رسد. براساس آمار نی، یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر در افغانستان از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند اما مشخص نیست که چه تعداد این کاربران زنان استند. نگاهی به افراد اطراف ما در جامعه نشان می‌دهد که دسترسی دختران و زنان به شبکه‌های اجتماعی نسبت به مردان محدودتر است. آنگونه که بیشتر آزادی‌ها در افغانستان منوط به مردان است، استفاده از شبکه‌های اجتماعی نیز برای اکثر زنان و دختران فراهم نیست. تنها دخترانی از این شبکه‌ها استفاده می‌کنند که در شهرها زندگی دارند آن‌هم در خانواده‌هایی که افکار بازتر دارند. با وجود این موجودیت آنلاین اکثریت این زنان توسط پدر، شوهر، برادر و یا دیگر اعضای فامیل بررسی و تعقیب می‌شود. اکثر زنانی که من می شناسم از شبکه های اجتماعی با نام های مستعار و یا مردانه استفاده می‌کنند چون از عواقب بودن در اجتماع آنلاین هراس دارند. 
این در حالیست که زنان- مانند مردان- آزاد افریده شده اند و باید دارای حقوق مساوی و انسانی ‌باشند. می‌خواهم یکبار دیگر سوال خود را تکرار کنم: با در نظرداشت تمام مواردی که ذکر کردم آیا شما یک انسان آزاد استید و یا اینکه غل و زنجیر های نامریی دورِ دست و پای تان پیچیده است؟

دختران رابعه