دشمن کینه دوز ایران ژنرال ماتیس وزیر دفاع آینده ترامپ را بشناسیم

 مارک پری، نویسنده کتاب «گفت وگو با تروریست ها»؛
 «در سال 2008 من سخنران افتخاری مراسم شام انجمن یادبود تفنگداران دریایی در سانفرانسیسکو بودم. چیز زیادی از جلسه سخنرانی به یاد ندارم؛ اما جلسه خودمانی بعد از مراسم شام برای من به یاد ماندنی بود. در این جلسه تعدادی از اسطوره های تفنگداران دریایی حضور داشتند، از جمله رئیس سابق ستاد مرکزی فرماندهی آمریکا یعنی ژنرال جوزف هوار و ژنرال بازنشسته تیموتی گرایتی، کسانی که شاهد مرگ 241 تفنگ دار دریایی در حمله تروریستی به مقر تفنگداران دریایی آمریکا در بیروت در سال 1983 بودند. این جلسه آنچه پیش از این درمورد تفنگداران دریایی فکر می کردم را ثابت کرد: آنها به خوبی می دانند که چطور یک نفرت را در دل خود نگاه دارند. نفرت آنها از ایران ریشه در اتفاقات بیروت دارد اما همچنین شامل حمله ایرانی ها به نفت کش های زیر پرچم آمریکا در جریان جنگ ایران و عراق نیز می شود و همینطور مربوط با حمایت ایران از نیروهای نظامی شیعه ای که در جنگ عراق سربازان آمریکایی را کشته اند.»

به گزارش «تابناک»؛ ژنرال ماتیس وزیر دفاع آینده آمریکا جزو ژنرال های ارشد نظامی آمریکایی است که به همراه بسیاری دیگر از ژنرال های نظامی این کشور ایران را همواره در ذهن خود نگاه داشته است. در سال 2012 زمانی که هنوز وی یونیفورم نظامی را به تن داشت، با صراحت بیان کرد که سه تهدید بزرگی که آمریکا با آن مواجه است عبارتند از: ایران، ایران و ایران.

ایران، ایران و ایران

طی سال های قبل از بازنشستگی در 2013 در مورد ایران سخنان بسیاری گفته و در آوریل سال جاری نیز استعاره «ایران، ایران و ایران» را مجددا طی سخنرانی خود در مرکز تحقیقات بین الملل و استراتژیک واشنگتن تکرار کرده است. وی گفت: ایران تنها تهدید جاری علیه صلح و ثبات خاورمیانه در منطقه است و اساسا یک دولت ـ ملت نیست، بلکه یک نهضت انقلابی علاقه مند به هرج و مرج و آشوب است.
این در حالی است که ژنرال ماتیس ارتباطی نیز میان ایران و داعش می بیند. وی در همین سخنرانی بیان کرد: به نظر من، داعش چیزی بیشتر از یک توجیه برای ایران در راستای ادامه به شیطینت هایش نیست. ایران دشمن داعش نیست. ایرانی ها منفعت بسیاری از آشوبی که داعش برپا کرده است به دست می آورند.

با این همه طرفداران ژنرال ماتیس بر این باور هستند، نباید وی را به عنوان یک شوالیه اخلاقی و بدون عقلانیت نگاه کرد، بلکه وی یک ژنرال از نسل قدیمی است که اولویت آمریکا در ذهن وی نقش بسته است و این باور را با قدرت نظامی درآمیخته؛ اما حساسیتی خاص و معتدل برای استفاده از این قدرت نظامی در اولویت بخشی به آمریکا نیز دارد.
اما دیگرانی نیز هستند که این نگرانی را دارند که ژنرال ماتیس بسیار مشتاق به یک درگیری باشد. یکی از مقامات نظامی کاخ سفید چندی پیش در مورد وی گفت: زمانی که ماتیس رئیس ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا بود، بیشترین تمرکزش بر روی ایران بود، و به خوبی دریافته بود که کوچکترین درگیری نظامی با ایران به سرعت می تواند از کنترل خارج شود. وی زمانی را نیز صرف مطالعه بر روی این موضوع کرده بود و همواره با دیگر مقامات نظامی که می گفتند نیروی نظامی ایران قابل مقایسه با نیروی نظامی آمریکا نیست، مخالفت می کرد؛ اما با این همه خطر هنوز پابرجاست. موضوع به عراق و بیروت بازمی گردد.

ماتیس

«هر روز صبح که از خواب بیدار می شدم، نخستین پرسشی که به ذهن من می آمد، این بود که باید با ایران چه کرد، با ایران و ایران. این کشور تنها کشور شورشی است که در خاورمیانه باقی مانده است.»

این جملات بخشی از سخنرانی ماه آوریل سال 2016 ژنرال جیمز ماتیس در پژوهشکده مطالعات بین المللی و استراتژیک واشنگتن است. کسی که از سوی دونالد ترامپ به عنوان نامزد اصلی تصدی پست وزارت دفاع در ایالات متحده و در کابینه آینده دولت این کشور معرفی شده است. فردی که یک نفرت 33 ساله از ایران در ذهن و روح خود دارد و مسئولیت وی در این مقام، می تواند آغازگر یک رویارویی جدی میان آمریکا و ایران در خاورمیانه باشد؛ رویارویی که حتی احتمال تقابل نظامی نیز در آن جدی است، هر چند در بعد محدود و نه گسترده.

در نظر این عده ژنرال ماتیس نه تنها یک مبارز بزرگ است، بلکه یک روشنفکر و شخصیت هشیار نیز هست. یکی از جملات معروف وی اکنون در بسیاری از مقالات و نوشته های مربوط به ماتیس در وب سایت ها و نشریات آمریکایی نقل زبان هاست: «مودب باش، حرفه ای رفتار کن، اما با هر که ملاقات میکنی، نقشه ای برای کشتن وی داشته باش.» شخصیتی که سابقه بلند بالای وی در مدیریت جنگ در افغانستان و عراق برای وی لقب و کنیه «سگ دیوانه» را به همراه داشته است.
اما صرف نظر از همه داستان ها و ماجراهایی که پیرامون شخصیت ماتیس گفته می شود، از جمله زیرپا گذارنده تعارفات، فرمانده جنگی با استعداد، استراتژیستی با ذهن پیچیده، عاشق و دیوانه کتاب و خواننده ادبیات کلاسیک رومی، یک چیز در مورد وی بیش از همه اهمیت دارد: ژنرال ماتیس عضوی از تفنگداران دریایی آمریکاست.
تفنگداران دریایی آمریکا در واقع مانند سایر نیروهای نظامی این کشور از جمله نیروی دریایی و هوایی یا زمینی نیستند. آنها یک طایفه نظامی منسجم، با عقاید و باورهای خاص خود، اسطوره ها و فلسفه خاص خود هستند. آنها خود را نخبه نگاه می دانند و از سایر نیروهای نظامی آمریکا متمایز می دانند. آنها فرهنگ خاص خود را دارند و به این فرهنگ و فلسفه پایبندی خاصی دارند.

 

 به بخشی از نامه ماتیس به گردان اول تفنگداران دریایی یک روز قبل از شروع حمله به عراق در سال 2003 توجه کنید، این بخش از نامه به خوبی نوع نگاه تفنگداران دریایی آمریکا را نسبت به یکدیگر نشان می دهد؛

«شما بخشی از نیروی نظامی هستید که دنیا بیش از همه از آن وحشت دارد و همچنین به آن اطمینان دارد. ذهن و فکر خود را قبل از اسلحه خود به کار بگیرید. شجاعت خود را با یکدیگر در حالی که پا به سرزمینی ناشناخته و نا مطمئن می گذارید، به اشتراک بگذارید. به رفقای خود در سمت چپ و راست خود و به تفنگداران دریایی بالای سر خود ایمان داشته باشید. با قلبی شادمان و روحیه ای قوی بجنگید.»

در اولین نگاه شباهت ژنرال ماتیس با ژنرال پاتون در این است که هر دو طرفدار اقدامات تهاجمی و نظامی بر علیه کسانی هستند که از نظر آنها تهدید اصلی و دشمن قسم خورده است.

دونالد ترامپ علاقه بسیاری به مقایسه ژنرال ماتیس با ژنرال های آمریکایی در جنگ دوم جهانی، به ویژه ژنرال جرج پاتون دارد. ژنرالی که نقشی تعیین کننده در شکست آلمان ها داشت و بعد از آن نیز هشدارهای جدی درباره مقابله با شوروی و روس ها میداد. به احتمال بسیار زیاد دونالد ترامپ بر این عقیده است که دیدگاه و جهان بینی ژنرال ماتیس شباهت بسیاری به نگاه ژنرال پاتون در باره روس ها دارد. اما با یک تفاوت اساسی: ژنرال ماتیس هشدارهای جدی درباره ایران میدهد.

اما در واقع دیدگاه های ضد ایرانی ماتیس و تعبیر وی از ایران به عنوان یک نهضت آشوب گر و آشوب طلب وی را در مقابل برخی از چهره های پر نفوذ در ستاد مشترک پنتاگون – به ویژه در برابر جوزف دانفورد معروف به «جو مبارز» رئیس ستاد مشترک – قرار میدهد. جوزف دانفورد در زمان حمله به عراق و زمانی که ماتیس فرمانده گردان اول تفنگ داران دریایی بود، در سمت رئیس دفتر ماتیس خدمت میکرد.

 

این دو بر سر بسیاری از مسائل نظامی با یکدیگر اختلاف نظر جدی دارند و از عجایب روزگار این است که به احتمال زیاد در آینده نزدیک در پنتاگون با یکدیگر مجددا همکار خواهند بود. این دو نه تنها دوست یکدیگر هستند بلکه در جنگ عراق شانه به شانه هم جنگیده اند اما حوزه اختلاف نظر آنها در برخی مسائل از جمله بر سر ایران جدی است. این که آیا تهدید ایران تا آن حد که ماتیس تصور میکند جدی است یا نه؟

ماتیس

سند استراتژی نظامی ملی و 4 + 1

در دفتر جو مبارز سندی وجود دارد که بر روی آن نوشته شده: استراتژی نظامی ملی. در حالی که هنوز این سند نهایی نشده است اما در بر دارنده جزئیاتی از تهدید هایی است که به عقیده مقامات ارشد نظامی، آمریکا با آنها مواجه است و البته این که چگونه باید با آنها مقابله شود. یکی از بخش مهم این سند ضمیمه های پنج گانه آن است که نشان میدهد دانفورد و نظامیان آمریکایی چه چیز را به عنوان تهدید برای آمریکا قلمداد میکنند. به شکل خلاصه این تهدیدات را 4 + 1 میدانند: روسیه، چین، ایران، کره شمالی و سازمان های تروریستی و افراطی.

به شکلی جالب توجه این سند در تقابل آشکار با دیدگاه های ماتیس است. بر اساس این سند مهمترین تهدیدی که آمریکا با آن مواجه است، ایران، ایران و ایران نیست. بلکه روسیه، روسیه و روسیه است. البته در این مورد برخی از مقامات ارشد ستاد مشترک با دانفورد مخالفت دارند و بر این عقیده هستند که هرچند روسیه هنوز تهدید جدی برای آمریکا تلقی میشود – به خاطر زرادخانه هسته ای این کشور – اما تهدید بزرگ فعلی همان گروه های تروریستی هستند. در بد بینانه ترین حالت اما باز هم ایران در رده سوم تهدیدات جدی برای ایالات متحده طبقه بندی میشود.

به احتمال بسیار زیاد این سند زمانی که ماتیس در 20 ژانویه به عنوان وزیر دفاع مشغول به کار شود، خواه و نا خواه به دستور کار اصلی وی تبدیل خواهد شد. هنوز مشخص نیست که آیا دانفورد مجبور خواهد شد تا این سند را مطابق با دیدگاه های ضد ایرانی ماتیس تغییر دهد یا نه.

 

البته هنوز باید دید که وقتی پای موضوعات نظامی به میان می آید دونالد ترامپ به رئیس ستاد مشترک گوش خواهد داد یا به وزیر دفاع. بر اساس سابقه هنوز هم برای ماتیس و دانفورد این فرصت وجود دارد که به اشتراک برسند. اما با این همه با توجه به روابط پر تنش میان ژنرال های ارشد نظامی و وزرای دفاع قبلی (برای مثال دونالد رامسفلد) تناقض دیدگاه های بین این دو میتواند جنجال زیادی در کاخ سفید ایجاد کند.

از نظر بسیاری از نزدیکان و همکاران سابق و فعلی ماتیس، انتصاب وی به پست وزارت دفاع در آمریکا به معنی وضع جدی تر و قطعی تر آمریکا در خاورمیانه خواهد بود. سربازان بیشتری در عراق و افغانستان، گشت زنی ناوهای بیشتر در خلیج فارس و جنگنده های بیشتر در پایگاه های هوایی آمریکا در این منطقه.

اما از نظر برخی تحلیلگران این رویه سفت و سخت ماتیس برای آن است که از جنگ احتمالی با دشمنان آمریکا بیشتر جلوگیری شود و نه آنکه ماتیس آغاز گر جنگ در خاورمیانه باشد. این دسته از تحلیلگران گفته ماتیس را در مورد مخالفت با ترامپ برای پاره کردن توافق هسته ای مثال می آورند. اکنون در نظر این عده ژنرال ماتیس تمرکز بیشتری برای همکاری با متحدان آمریکایی در منطقه خاورمیانه خواهد داشت.

 

مایکل اوهانلون محقق ارشد سیاست خارجی در موسسه بروکینگر بر این باور است که: وی (ماتیس) دنیا را به سادگی در قدرت سخت نظامی و موضوعات آن خلاصه نمیکند. و بر خلاف سایر نامزدهایی که در پست های امنیتی در دولت ترامپ مطرح شده اند، ماتیس تنها کسی است که این صلاحیت را دارد تا به ترامپ بگوید که استفاده از نیروی نظامی در یک موقعیت خاص به صلاح نبوده و جوابگو نیست.

دورت چالت یکی از مشاوران نظامی وزارت دفاع آمریکا در دوره اوباما بر این باور است که وزارت دفاع ماتیس در دولت ترامپ به معنی تنوع حضور نظامیان آمریکایی در خاورمیانه، افزایش بودجه نظامی و موازنه قدرت مجدد در آسیا خواهد بود. در نتیجه این موضوع، قطعا متحدان عرب سنی آمریکا در خاورمیانه انتخاب ماتیس به عنوان وزیر دفاع آمریکا را جشن میگیرند.

با این همه واقعیت آن است که ژنرال ماتیس از معدود افرادی است که در کابینه دونالد ترامپ محبوبیت بسیاری دارد. هم در بین دموکرات ها و هم در بین جمهوری خواهان. وی به عنوان یک چهره نظامی با سابقه و محترم شناخته میشود و علیرغم آنکه سوابق نظامی وی بر بخش عمده ای از نگاهش به دنیای پیرامون سایه افکنده، اما طرفداران وی معتقد هستند که پشت این ظاهر خشن نظامی یک عقلانیت منحصر به فرد و حساب گر نیز وجود دارد.

 

همه سوال این است که ژنرال ماتیس با همه نفرت 33 ساله ای که در دل و ذهن خود از ایران دارد، آیا اقدام به یک تقابل نظامی با ایران خواهد کرد یا منتظر آن خواهد ماند یا نه.